Đêm ở vùng quê luôn mang một vẻ tĩnh lặng rất khác so với thành phố. Khi mặt trời lặn hẳn sau những rặng tre, cả ngôi làng dường như chìm vào một khoảng không yên ắng đến lạ. Những con đường đất nhỏ vắng bóng người qua lại, chỉ còn tiếng côn trùng rả rích từ những cánh đồng xa xa vọng về trong màn đêm.
Ánh đèn vàng yếu ớt hắt ra từ vài ngôi nhà nằm rải rác, soi xuống mặt đường loang lổ những mảng sáng tối. Ban ngày, nơi đây trông hiền hòa và bình dị như bao ngôi làng khác. Người lớn ra đồng từ sớm, trẻ con nô đùa quanh sân đình, tiếng cười nói vang lên giữa những mái nhà ngói cũ.
Nhưng khi màn đêm buông xuống, bầu không khí dường như trở nên nặng nề hơn. Người ta đóng cửa sớm, ít ai đi lại sau chín giờ tối, và đặc biệt là không ai muốn nhắc đến căn nhà lớn nằm ở cuối làng — căn nhà của ông Phúc.
Ông Phúc là người giàu nhất làng. Ông sở hữu nhiều ruộng đất, một xưởng gỗ lớn và vài căn nhà cho thuê. Căn nhà hai tầng của ông nằm tách biệt, bao quanh bởi bức tường cao và cánh cổng sắt nặng nề lúc nào cũng đóng kín.
Nhìn từ xa, nó nổi bật hẳn lên giữa những mái nhà thấp bé xung quanh. Thế nhưng dù giàu có và quyền thế, ông Phúc lại không được người trong làng yêu quý. Người ta vẫn chào hỏi khi gặp mặt, nhưng phía sau lưng ông, những câu chuyện cũ vẫn thường xuyên được nhắc lại bằng giọng thì thầm.
Nhiều năm trước, khi bắt đầu mở xưởng gỗ và thu mua đất, ông Phúc đã dùng đủ mọi cách để ép giá những hộ dân nghèo. Có người buộc phải bán ruộng với giá rẻ mạt vì nợ nần. Có người vì mất đất mà phải rời làng đi nơi khác kiếm sống.
Thậm chí có người rơi vào cảnh tuyệt vọng đến mức tự kết liễu đời mình. Nhưng mỗi khi có ai nhắc đến những chuyện đó, ông Phúc luôn tỏ ra lạnh lùng. Ông thường cười nhạt rồi nói một câu mà nhiều người nghe xong chỉ biết im lặng: “Ở đời này, chỉ có kẻ mạnh mới sống được.”
Ông Phúc có một người con trai duy nhất tên là Tuấn. Khác với cha, Tuấn hiền lành và sống khá tình cảm. Cậu học đại học trên thành phố và chỉ thỉnh thoảng mới về làng thăm nhà. Mỗi lần về, Tuấn đều cảm nhận rõ khoảng cách giữa mình và cha. Cậu từng nhiều lần khuyên ông Phúc nên bán bớt đất, hoặc ít nhất là giúp đỡ lại những người từng bị thiệt thòi trước đây. Nhưng mỗi lần nghe vậy, ông Phúc đều nổi nóng. Ông cho rằng Tuấn quá mềm yếu và không hiểu cách vận hành của cuộc đời. Dần dần, những cuộc trò chuyện giữa hai cha con trở nên ngắn ngủi và lạnh nhạt.
Một buổi sáng, cả làng xôn xao khi nghe tin bác Tám – một người từng mất ruộng vì ông Phúc – được phát hiện đã chết trong căn nhà nhỏ của mình. Theo lời bác sĩ, đó chỉ là một cơn đột quỵ bình thường. Nhưng điều khiến nhiều người trong làng bàn tán là những lời cuối cùng bác Tám nói với hàng xóm vào buổi tối trước khi chết. Bác bảo rằng có người đứng ngoài cửa nhìn vào nhà mình rất lâu.
Khi được hỏi đó là ai, bác chỉ nói một câu khó hiểu: “Người đáng lẽ phải trả giá từ lâu rồi.” Sau đó bác Tám đi ngủ, và sáng hôm sau người ta phát hiện bác đã qua đời.
Từ sau chuyện đó, ông Phúc bắt đầu gặp những giấc mơ kỳ lạ. Đêm nào ông cũng mơ thấy mình đứng giữa một cánh đồng tối đen, xung quanh có rất nhiều người đứng im lặng. Những khuôn mặt ấy ông đều nhận ra.
Có người từng bán đất cho ông, có người từng van xin ông giảm nợ, có người đã rời làng từ nhiều năm trước. Họ không nói gì, chỉ đứng nhìn ông bằng ánh mắt lạnh lẽo. Mỗi lần tỉnh dậy, ông Phúc đều thấy mồ hôi ướt đẫm lưng áo và tim đập dồn dập như vừa chạy một quãng đường dài.
Một đêm gần nửa khuya, khi ông Phúc đang ngồi uống rượu một mình trong phòng khách, bên ngoài bỗng vang lên tiếng gõ cửa. Âm thanh khô khốc vang lên trong khoảng không tĩnh lặng khiến ông giật mình. Ông đứng dậy, bước ra mở cửa nhưng bên ngoài hoàn toàn không có ai.
Chỉ có gió đêm thổi qua sân làm những tán cây khẽ rung lên. Khi ông định đóng cửa lại, mắt ông chợt nhìn thấy một tờ giấy nằm dưới đất. Trên tờ giấy cũ kỹ ấy có một dòng chữ viết bằng mực đỏ: “Nợ phải trả.”
Từ hôm đó, ông Phúc bắt đầu trở nên bất an. Những giấc mơ ngày càng rõ ràng hơn, những khuôn mặt trong mơ dường như tiến lại gần ông hơn mỗi đêm. Một tuần sau, Tuấn từ thành phố trở về thăm nhà và lập tức nhận ra cha mình trông khác hẳn. Khuôn mặt ông hốc hác, đôi mắt thâm quầng vì mất ngủ. Ông Phúc kể cho Tuấn nghe về những giấc mơ và tờ giấy bí ẩn, nhưng Tuấn nghĩ rằng cha mình chỉ đang bị căng thẳng quá mức.
Tối hôm đó, khi hai cha con đang ngồi ăn cơm, cánh cổng sắt ngoài sân bỗng phát ra tiếng kẽo kẹt. Một người đàn ông lặng lẽ bước vào sân rồi tiến thẳng tới cửa nhà. Tuấn chưa từng thấy người này trước đây. Quần áo ông ta cũ kỹ, khuôn mặt tái nhợt và ánh mắt đục ngầu. Nhưng ngay khi nhìn thấy người đó, ông Phúc bỗng đứng bật dậy, làm rơi cả ly rượu trên tay. Ông run rẩy lùi lại một bước, giọng lắp bắp: “Anh… anh Lâm?”
Tuấn quay sang cha đầy khó hiểu. Nhưng ông Phúc chỉ nhìn chằm chằm vào người đàn ông kia với vẻ sợ hãi rõ rệt. Ông thì thào: “Không thể… anh chết rồi… mười năm trước…” Người đàn ông trước mặt khẽ nở một nụ cười méo mó. Giọng ông ta khàn khàn như vọng lên từ một nơi rất xa: “Đúng vậy. Tôi chết rồi. Nhưng tôi quay lại… để đòi lại thứ thuộc về mình.”
Không khí trong căn nhà bỗng trở nên lạnh lẽo đến bất thường. Người đàn ông bước thêm một bước vào trong, ánh mắt vẫn không rời khỏi ông Phúc. Ông ta nói chậm rãi: “Không chỉ mình tôi đâu.” Ngay lúc đó, ngoài sân vang lên những tiếng bước chân. Lúc đầu chỉ một người, rồi hai người, rồi nhiều người hơn nữa.
Tuấn quay đầu nhìn ra cửa sổ và cảm thấy tim mình như ngừng đập. Ngoài sân, dưới ánh trăng nhạt, có hàng chục bóng người đang đứng lặng lẽ. Những khuôn mặt tái nhợt, những đôi mắt trống rỗng cùng hướng về phía căn nhà.
Người đàn ông trước mặt ông Phúc khẽ nói: “Anh từng nói chỉ kẻ mạnh mới sống được. Nhưng anh quên một điều… ở đời, mọi thứ đều có giá của nó.” Ông ta giơ tay chỉ ra sân, nơi những bóng người đang đứng im như chờ đợi. “Đêm nay… anh sẽ trả.”
Ông Phúc hoảng loạn chạy ra cửa sau, nhưng khi mở cửa ra, ông thấy những bóng người đã đứng kín lối đi. Họ không nói gì, chỉ lặng lẽ tiến lại gần. Tiếng bước chân chậm rãi vang lên trong bóng tối, từng bước một, như một bản án đã được định sẵn từ lâu.
Sáng hôm sau, người trong làng phát hiện Tuấn đang ngồi bất động ngoài sân nhà. Cậu không bị thương, nhưng gương mặt vẫn còn tái nhợt vì sợ hãi. Cảnh sát tìm thấy ông Phúc đã chết trong phòng khách. Nguyên nhân được kết luận là suy tim đột ngột. Không có dấu hiệu đột nhập, không có dấu hiệu bạo lực. Trên bàn chỉ có một tờ giấy với dòng chữ nguệch ngoạc: “Tôi hiểu rồi.”
Vài ngày sau, Tuấn quyết định bán toàn bộ đất đai và tài sản của cha để bồi thường cho những gia đình từng bị thiệt thòi. Trước khi rời làng, cậu đi thắp hương ở từng ngôi mộ của những người đã khuất. Đêm cuối cùng ở lại căn nhà cũ, Tuấn nghe thấy một tiếng gõ cửa rất khẽ. Khi cậu mở cửa ra, ngoài sân không có ai, chỉ có gió thổi qua những tán cây. Nhưng khi quay lại trong nhà, Tuấn thấy trên bàn xuất hiện một tờ giấy mới.
Trên đó chỉ có ba chữ.
“Nợ đã trả.”
